Türkiye ' de kırsal kesimde yayaşan, üç kardeşi olan, anne babası ilkokul mezunu bir kızın liseye gitme olaslığılı yüzde 12, en zengin kesim en yoksul kesimin 21 katı eğitim harcaması yapıyor.

Bu rakam Eğitim Reformu Girişimi ' nin ( ERG ) hazırladığı ' Eğitimde Eşitlik : Politika Analizi ve Öneriler ' raporundan. Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi koordinatörlüğünde yürütülen Eğitim Reformu Girişimi ' nce ( ERG ) hazırlanan rapor dün açıklandı. Açık Toplum Vakfı ' nın desteğiyle sürdürülen araştırma kapsamında Galatasaray ve Bahçeşehir Üniversitesi ' nden araştırmacılar eğitime erişimde ve başarıda eşitsizliklerin belirleyicilerini araştırdı. TÜİK ' in Hane Halkı Bütçe Anketi ve Uluslararası Öğrenci Başarılannı Değerlendirme ( PISA ) verileri kullanılarak hazırlanan rapor, eğitimin toplumsal eşitsizlikleri azaltabilme imkânından çok uzak olduğunu gösteriyor. Raporun çarpıcı sonuçlarından bazıları şöyle :

Matematik ' sıfır '
15 yaşındaki gençlerin yüzde 32 ' si okuduğunu anlamamakta, yüzde 52 ' si basit matematiksel problemleri çözememekte.

Kırsal kesimde yaşayan, ailesinin geliri sınırlı, üç kardeşi olan, annesi ve babası ilkokul mezunu bir kız çocuğun liseye gitme olasılığı yüzde 12 arasmda. Oysa kentsel alanda yaşayan, annesi ve babası üniversite mezunu bir erkek çocuğun liseye girme olasılığı yüzde 68-70.

En düşük sosyoekonomik düzeydeki öğrencilerin yüzde 5 l ' i meslek liseleri ve çok programlı liselere devam ederken yüzde 5 ' i Anadolu lisesine gidebiliyor.

Eğitim Reformu Girişimi ' nin raporu Türkiye ' de eğitim adaletsizliği ortaya koydu : En zengin kesim en yoksul kesimin 21 katı eğitim harcaması yapıyor. En yoksul kesimin sadece binde 4 ' ü yüksek öğretime erişebiliyor.

Eşitsizlik her yerde
Önemli eğitim kuramlarından Bornova Anadolu Lisesi ' nde yaşanan bir örnek eğitimde adaletsizliği ortaya koyuyor. Yakıt sorunu yaşanan okulda para veren öğrencilerin sınıflarına klima vermeyenlere ise sadece elektrik sobası takıldı. Kumasız sınıflarda öğrenciler derse paltoyla giriyor.

En yüksek sosyoekonomik düzeydeki öğrencilerin sadece yüzde 3 ' ü meslek liseleri ve çok programlı liselere giderken, yüzde 49 ' u Anadolu liselerinde eğitim görüyor.

Babasının ya da annesinin eğitim düzeyi bir yıl daha fazla olan kız çocuklarının eğitime katılım olasılığı oranı yüzde 3 daha yüksek.. Annenin tek ebeveyn olduğu hanelerde kız çocuklarının ilköğretime kanlım olasılığı oranı yüzde 38, ortaöğretime katılım oranı yüzde 69 daha düşük

Babası bir yıl daha fazla eğitimli erkek çocuklarının ortaöğretimde eğitime katılım olasılık oranı yüzde 15, kızlarınki yüzde 10 daha yüksek.

Gelirinin yarısından fazlası tarımdan gelen hanelerde kızların eğitime ka tılım olasılığı yüzde 19 daha düşük.

Zorunlu ilköğretimde yüzde 100 okullaşma hâlâ sağlanabilmiş değil. Bölgeler arası farklar artıyor. Güneydoğu Anadolu ' nun kırsal kesiminde yaşayan bir kız çocuğunun ilköğretime erişim olasılığı yüzde 48-52 ' dir.

Diplomasız kızlar
1519 yaşındaki gençlerin yüzde 15 ' i ilköğretim diplomasına sahip değil. İlköğretim diploması sahibi olmayan her 10 gençten yedisi kız.

Güneydoğudaki kızlann eğitime katılım olasılığı oranı İstanbul ' da yaşayan kızlara göre yüzde 50 daha düşük.

En zengin kesim en yoksul kesimin 21 katı eğitim harcaması yapıyor. En zengin kesimdeki 723 yaş nüfusun yüzde 28 ' i yükseköğretime erişebilirken, en yoksul kesimdeki aynı yaş grubunun yüzde 0. 4 ' ü yükseköğretime erişebiliyor.

Ve öneriler

Raporun sonuç bölümünde " Eğitimde eşitliğin sağlanması hedefi, ulusal planlama belgelerinde daha çok yer almalıdır. Ortaöğretime ve yüksek öğretime erişim ile ilgili açık hedefler konmak, bu hedefler sürekli izlenmeli ve geliştirilmelidir. Eğitime ayrılan kamu kaynakları artırılmalı ve dezavantajlı bölgeler önceliklendirilmeli. Okul öncesi eğitimin iller temelinde değil, dezavantajlı çocuklar hedef alınarak ve önceliklendirilerek yaygınlaştırılmalı . Genel liseler ve meslek liseleri birbirinden bu kadar keskin biçimde ayrılmamalı, okullar arası kalite farklılıkları giderilmelidir... " denildi.